Ouderparticipatie in perspectief

De ervaringen van ouderparticipatie laten zien, dat ouderparticipatie niet zomaar ontstaat. Na een enthousiaste start met vele inspiratiesessies van externen lukt het niet om de groei van het aantal ouders om te zetten in vele inspiratiesessies en andere vormen van participatie. Veel wijsheid en tijd verder zie je wat er wel en niet liep en wordt duidelijk dat het Agora-ouder worden een eerste vereiste is om de driehoek leerling – coach – ouder effectief te laten werken bij ‘Regie over eigen ontwikkeling’ en nodig is als basis voor het verder organiseren van ouderparticipatie als onderdeel van het ‘onderwijsaanbod’.

Ouderparticipatie in perspectief

In mijn vorige blog heb ik uitgebreid geschreven over de groei en organisatie-inrichting van een groeiende Agora-school, maar zonder de pijler ouderparticipatie daarin mee te nemen. Zonder ouders die participeren is Agora-onderwijs niet volledig. Toch is de focus vooral gericht op de ontwikkeling en het aantrekken van Agoriaanse meesters maar hoe zit het dan met ‘it takes a whole city to raise a child’? Wat kunnen we leren van de afgelopen jaren over het organiseren van ouderparticipatie?

Een eerste misvatting: ouderparticipatie regelt zich wel vanzelf, het is immers netwerken. Niks is minder waar! Dat laten onze eigen ervaringen zien. Afgelopen jaren zijn er weinig inspiratiesessies geweest. Nieuwe Agora-ouders hebben, mede ook door corona, minder kunnen proeven wat het betekent om Agora-ouder te zijn dan in voorgaande jaren gebruikelijk was met bijvoorbeeld community-avonden.

De snelle groei van Agora Roermond – een aantal jaren verdubbeling van het aantal leerlingen - had als een van de consequenties dat het alle hens aan dek was bij de coaches en terecht! De coaching is DE basis voor Agora-onderwijs. Maar met de afname van externe bezoeken aan Agora namen ook de inspiratiesessies af, die niet automatisch werden ingevuld door ouders, ondanks alle goede bedoelingen en inzet.

In het schooljaar 2018-2019 hebben we met een kernteam van drie ouders -Sabine Dingemans, Mare de Groot en ikzelf – onze schouders eronder gezet om ouderparticipatie nieuw leven in te blazen en met de bedoeling om de coaches te ontlasten. We hebben in dat schooljaar een aantal succesvolle community-avonden georganiseerd, nieuwsbrieven gemaakt, vele inspiratiesessie ondersteund en georganiseerd en matches tussen vragen van leerlingen en ouders mogelijk gemaakt. Toch hebben we aan het einde van dat schooljaar geconcludeerd, dat er te weinig basis was om succesvol de ouderparticipatie op de rit te krijgen en te houden. Tot onze grote spijt... waar zit ‘m dat in?

De gedachte achter de inspiratiesessies is puur! Kom inspireren, als jezelf! Stap de school binnen en je vertel over je passie! Dat kan je werk zijn, je hobby, je wereldreis, je mateloze interesse in het heelal. Toch blijkt er een hoge drempel te zijn om dat te komen doen als ouder, ondanks het voornemen. Niet iedereen voelt zich geroepen om voor een groep leerlingen te gaan staan. De sessies die zijn gehouden zijn voornamelijk gehouden door mensen die gewend waren voor de groep te staan, jong of oud. Ook al waren er koffie-avonden en zijn er voorbeelden van inspiratiesessies uitgereikt aan ouders en noem maar op om de drempel te verlagen, dat had weinig impact op de aanmeldingen. Wat we daarvan leren is dat slechts een percentage van de ouders zich zal melden voor een inspiratiesessie.

Voor degenen die een sessie hielden bleek het gedrag van leerlingen een belangrijke graadmeter voor een voldaan gevoel over de gegeven sessie! Agorianen zijn geen doorsnee leerlingen en gedragen zich dan ook niet doorsnee. Het ontwikkelen van ‘netwerkvaardigheden’ op het niveau van de leerling zou een cruciale factor mogen zijn binnen het Agoriaanse onderwijs dat zoveel nadruk legt op de wereld buiten. Waarschijnlijk werkt het beter dan aanpassing van de inspiratiesessiegever aan het 'natuurlijke gedrag' van Agorianen. Ouders zijn nou eenmaal geen coaches en een leerling is niet jouw kind!

Ondanks de goede voorbereiding en inzet van velen haperde de uitvoering van inspiratiesessies en community-avonden. Het is een warm welkom als een ouder bekend is bij de receptie als hij een inspiratiesessie komt geven, dat de ruimtes gereserveerd zijn en met de juiste en werkende ondersteunende middelen. Daarnaast is nazorg belangrijk om te leren, het netwerkcontact te bedanken en ook bereidwillig te laten zijn voor een vervolg. Het is belangrijk te onderkennen dat allerlei routinematige en herhalende taken die faciliterend zijn bij de uitvoering van een inspiratiesessie allemaal belangrijk zijn voor een succesvol eindresultaat. Daar zijn verschillende mensen bij betrokken die goed van elkaar moeten weten wie wat doet en wanneer en daarvoor is effectieve onderling afstemming en communicatie nodig. Dat hoeft geen Agoriaans meester te doen, daarvoor zijn zij eigenlijk veel te ‘kostbaar’ met hun vaardigheden die nodig zijn voor de leerlingen. Het lijken open deuren, maar zijn het in praktijk niet!

Community-avonden zijn avonden voor leerlingen, ouders en coaches. De ervaring leert, dat met het uit handen nemen van het werk bij de coaches door ouders en met hulp van leerlingen we de betrokkenheid van de coaches misten. Het is belangrijk dat de coaches vanaf ideevorming tot aan nazorg erbij betrokken zijn, dan kan de uitvoering nog door anderen plaatsvinden. Zonder dat is er geen complete community! Het is dan ook belangrijk een manier te vinden om hen betrokken te laten zijn, zonder dat er een grote hoeveelheid werk bij hen komt te liggen. Dat pleit opnieuw voor iemand anders dan een coach die coördineert!

Een van de allerbelangrijkste aspecten voor betrokkenheid van ouders is de communicatie. Vanaf het begin is regelmatige en actuele informatie nodig om ouders mee te nemen, maar ook om verwachtingen te managen! De nieuwsbrieven zijn slechts een onderdeel dat je kan inzetten voor succesvolle communicatie, er is nog veel meer mogelijk. Het zou niet slecht zijn om aan het begin van het jaar met elkaar vast te stellen wat er het komende jaar gaat gebeuren en daarover (blijvend) te communiceren met de ouders.

En met dat alles leren we vooral dat de basis voor succesvolle participatie ligt bij het eerst Agora-ouder worden! Als Agora-ouder weten hoe het allemaal werkt en wat je eigen rol is om je kind te ondersteunen, dat maakt dat je als coach niet ook de ouder hoeft te coachen hoe Agora-onderwijs werkt. Het risico is namelijk, dat de ouder met alle goede bedoelingen vanuit zijn eigen (oude)overtuigingen probeert te begrijpen wat zijn kind doet en onbewust de leerling in de weg staat voor 'regie over zijn eigen ontwikkeling'. Agora-ouder worden is een eerste kritische succesfactor voor de Agora-school om ouders effectief te kunnen laten deelnemen!

Er zijn vele manieren om Agora-ouder worden te ondersteunen. Thuisbezoeken van de coach, oudergesprekken, challenges voor ouders, koffie-avonden voor ouders onderling. Geef de nieuwe ouder een jaar de tijd om te ontscholen! De coach is het allereerste anker voor de ouder, maar daar red je het niet mee! Als de driehoek ouder - leerling - coach werkt, dan is dat nog steeds individueel gericht. Gebruik de bestaande organisatiestructuur van teams van coachgroepen om ouders organisatiebreed te betrekken als Agora-ouder!

Werf voor elke coachgroep een coördinerend ouder die contact heeft met de coach en andere ouders over alle mogelijke vragen, afstemming en het vormen van een community als coachgroep. Benoem per team weer een coördinerend teamouder. Voor zo’n 300 leerlingen met vijf teams heb je dan vijf teamouders die samen met nog eventuele ondersteuning van een of twee ouders en iemand van de Agora-organisatie het Agora-ouderteam vormen. Dat Agora-ouderteam houdt zich met alles bezig om ervoor te zorgen dat ouders zich Agora-ouders gaan voelen en met elkaar een community vormen. Denk bijvoorbeeld ook aan het inzetten van ouderejaars Agora-ouders die met hun ervaring vele vragen en twijfels van nieuwe ouders kunnen beantwoorden!

Het Agora-ouderteam houdt zich niet bezig met de ouderparticipatie! Voor ouderparticipatie als wezenlijk onderdeel van Agora-onderwijs zijn er andere vragen en ook een andere organisatie-inrichting nodig! De eerste cruciale vraag is: wat wil Agora eigenlijk? Op welke manieren kunnen ouders participeren? En hoe gaan we dat organiseren, qua eigenaarschap, qua tijd en qua middelen?

Tijdens de opstart van de eerste twee jaren zal met het enthousiasme van pioniers en de kleinschaligheid het participeren geen probleem zijn. Agora-ouder worden en participeren lopen dan bijna gelijk op. Het is dan qua sturing belangrijk om iedereen in de Agoraboot te houden qua uitwerking van de Agorafilosofie. Afstemmen kan onderling, met aanwezige tools binnen Google Workspace en nog veelal langs de weg van de coaches.

Dat moet je anders gaan organiseren als je gaat groeien na de opstartfase. Er is nog zoveel te ontwikkelen waar de coaches en de leiding hun aandacht voor nodig hebben, dat ouderparticipatie gemakkelijk een ondergeschoven kindje wordt. Het is dan ook belangrijk om als Agora-school vanaf het begin ouderparticipatie te ontwikkelen als onderdeel van je leeromgeving, maar ook van je organisatie-inrichting! Daarvoor kom je vragen tegen als: Welke visie heb je op ouderparticipatie, qua reikwijdte en in de tijd gezien? Welke taken vloeien voort uit je strategie en ga je die dan ‘verdelen’ in de organisatie of centraliseren als specialisatie? Welke vaardigheden zijn ervoor nodig en welke mensen koppel je daaraan? Wie stuurt en is eigenaar van ouderparticipatie als onderwijspijler? Een Agoriaans meester hoeft niet de ‘beste’ te zijn als eigenaar; het is een kostbaar asset voor je coaching en de vaardigheden zijn niet als vanzelfsprekend bij een leerkracht aanwezig.

Qua ondersteuning mag je je afvragen: Welke systemen ga je gebruiken om de informatie van ouders en de participatie te ondersteunen? Hoe manage je de verwachtingen zodat er sprake is van gezamenlijke normen en waarden tussen leerlingen en ouders (en coaches) rondom de participatie? En niet onbelangrijk: hoe structureer je dat alles met heldere processen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden verdeeld binnen de organisatie? Hoe en wanneer communiceer je waarover? Kortom, om ouderparticipatie echt een wezenlijk onderdeel te laten zijn van je ‘onderwijsaanbod’ zul je dat moeten inrichten binnen je organisatie.

Deze blog is een 'abstract' van een artikel dat ik heb geschreven over het organisatie-perspectief van ouderparticipatie. Wil je het complete stuk lezen? Kijk dan op mijn website: https://www.mirswereld.nl/mir-...

Miriam Creusen is ouder van twee kinderen op Agora en schrijft over haar kijk op onderwijs en de wereld op haar eigen website www.mirswereld.nl